Quy định bắt buộc cung cấp thông tin quy hoạch theo yêu cầu của người dân

Người dân và các nhà đầu tư bất động sản khi thực hiện giao dịch đất đai thường đối mặt với rủi ro lớn nếu không nắm rõ tình trạng pháp lý của thửa đất. Theo Luật 112/2025/QH15, hoạt động cung cấp thông tin quy hoạch đã được chuẩn hóa thành nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của các cơ quan quản lý nhà nước đối với người dân và tổ chức.

Thay vì gặp khó khăn trong việc xác minh đất có thuộc diện giải tỏa, định hướng giao thông hay công trình hạ tầng hay không, cá nhân nay có quyền chủ động yêu cầu cơ quan lập quy hoạch công khai dữ liệu chính xác, giảm thiểu tranh chấp và thiệt hại tài sản.

Yêu cầu bắt buộc công bố công khai quy hoạch đã phê duyệt

Theo khoản 1 Điều 41, toàn bộ quy hoạch sau khi được cơ quan hoặc người có thẩm quyền quyết định hoặc phê duyệt bắt buộc phải được công bố, công khai rộng rãi. Điểm loại trừ duy nhất đối với nghĩa vụ này là các nội dung thuộc danh mục bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.

Theo khoản 2 Điều 41, việc công bố công khai phải tuân thủ nghiêm ngặt ba nguyên tắc cốt lõi: bảo đảm kịp thời, đầy đủ, thuận tiện và dễ tiếp cận cho tổ chức, cá nhân; thông tin phải được xác thực, bảo đảm toàn vẹn cùng an toàn, an ninh mạng; đồng thời phải duy trì tính đồng bộ với hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch.

Thẩm quyền và trách nhiệm cung cấp thông tin quy hoạch của từng cơ quan

Theo khoản 1 Điều 46, thông tin về quy hoạch đã được quyết định hoặc phê duyệt phải được công khai, cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác cho cơ quan, tổ chức, cá nhân khi có yêu cầu theo quy định, phù hợp với pháp luật về tiếp cận thông tin và pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Theo khoản 2 Điều 46, thẩm quyền phản hồi yêu cầu dữ liệu của công dân được phân cấp rõ ràng theo từng cấp độ đồ án:

Phương thức tiếp nhận dữ liệu quy hoạch hiện hành

Theo khoản 3 Điều 46, cá nhân và tổ chức có thể tiếp cận dữ liệu quy hoạch thông qua bốn hình thức linh hoạt tùy theo nhu cầu thực tế:

• Nhận văn bản trả lời trực tiếp hoặc gián tiếp theo yêu cầu gửi tới cơ quan có thẩm quyền (theo điểm a khoản 3 Điều 46).
• Tra cứu và khai thác trực tuyến qua hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch (theo điểm b khoản 3 Điều 46).
• Xem công khai qua trang thông tin điện tử hoặc hệ thống thông tin của cơ quan tổ chức lập quy hoạch nếu có (theo điểm c khoản 3 Điều 46).
• Các hình thức khai thác thông tin hợp pháp khác theo quy định của pháp luật (theo điểm d khoản 3 Điều 46).

Theo khoản 4 Điều 46, Bộ trưởng Bộ Tài chính có trách nhiệm ban hành văn bản hướng dẫn việc cung cấp thông tin, dữ liệu về quy hoạch qua hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch nhằm đảm bảo tính thống nhất trong vận hành kỹ thuật.

Tình huống thực tế về quyền yêu cầu dữ liệu quy hoạch

Một nhà đầu tư hoặc cá nhân đang tìm hiểu một khu đất tại địa phương để xây dựng cơ sở sản xuất kinh doanh hoặc nhà ở. Trước khi thực hiện chuyển nhượng, người dân muốn biết rõ khu vực này có nằm trong định hướng phát triển hạ tầng hoặc quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh hay không.

Theo khoản 1 Điều 46, cá nhân có quyền làm đơn yêu cầu cung cấp thông tin quy hoạch gửi đến Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (đối với quy hoạch tỉnh theo điểm c khoản 2 Điều 46) hoặc cơ quan tổ chức lập quy hoạch (đối với quy hoạch ngành, quy hoạch vùng theo điểm b khoản 2 Điều 46). Cơ quan hành chính tiếp nhận có trách nhiệm cung cấp dữ liệu chính xác, đầy đủ bằng văn bản hoặc hướng dẫn tra cứu qua hệ thống thông tin điện tử, trừ những nội dung bí mật nhà nước.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần thực hiện

• Người dân và hộ gia đình: Chủ động gửi văn bản yêu cầu hoặc tra cứu trên hệ thống thông tin trước khi thực hiện mua bán, chuyển nhượng nhà đất để phòng ngừa rủi ro quy hoạch treo hoặc thu hồi đất.
• Doanh nghiệp và nhà đầu tư bất động sản: Sử dụng dữ liệu quy hoạch được cung cấp chính thức để lập phương án kinh doanh, thẩm định tính khả thi của dự án và đảm bảo tính pháp lý công trình.
• Cơ quan tổ chức lập quy hoạch và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Kiện toàn hệ thống lưu trữ, trang thông tin điện tử và bố trí nhân sự tiếp nhận, xử lý yêu cầu cung cấp thông tin đúng thời hạn, bảo đảm tính an toàn mạng và tính chính xác tuyệt đối của hồ sơ theo khoản 2 Điều 41 và khoản 2 Điều 46.

Câu hỏi thường gặp về tiếp cận dữ liệu quy hoạch

Thông tin quy hoạch nào người dân không được phép tiếp cận?

Theo khoản 1 Điều 41 và khoản 1 Điều 46, toàn bộ thông tin quy hoạch đã được quyết định hoặc phê duyệt đều phải công khai, trừ những nội dung bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.

Cá nhân có thể nhận kết quả dữ liệu bằng hình thức nào?

Theo khoản 3 Điều 46, người dân có thể nhận kết quả bằng văn bản giấy, tra cứu trên hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch, xem trên trang thông tin điện tử của cơ quan lập quy hoạch hoặc các hình thức khác theo quy định pháp luật.

Việc cung cấp thông tin quy hoạch tỉnh do cơ quan nào chịu trách nhiệm?

Theo điểm c khoản 2 Điều 46, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm trực tiếp cung cấp thông tin, dữ liệu về quy hoạch tỉnh cho cơ quan, tổ chức, cá nhân khi có yêu cầu.

Khuyến nghị cho người dân và nhà đầu tư

Quyền yêu cầu cung cấp dữ liệu quy hoạch là công cụ pháp lý quan trọng giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển minh bạch. Mọi tổ chức, cá nhân cần chủ động tìm hiểu quy hoạch chi tiết trước khi xác lập các giao dịch dân sự.

Để bảo đảm an toàn pháp lý cao nhất, người dân nên đối chiếu trực tiếp văn bản trả lời của cơ quan chức năng với hồ sơ quy hoạch gốc, theo dõi các hướng dẫn kỹ thuật trên hệ thống thông tin quốc gia và tham vấn ý kiến chuyên môn từ luật sư hoặc đơn vị tư vấn pháp lý chuyên nghiệp khi xử lý các hồ sơ phức tạp.