Điều khoản chuyển tiếp dự thảo Thông tư: người bổ nhiệm trước 15/10/2018 và hạn mức 20% mỗi năm

Người đã là phó giáo sư từ năm 2015, hay người vừa được Hội đồng Giáo sư nhà nước công nhận đạt chuẩn năm 2025 nhưng chưa được bổ nhiệm, sẽ ra sao khi Thông tư mới có hiệu lực? Câu trả lời nằm ở Điều 29 – Điều khoản chuyển tiếp của dự thảo Thông tư bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư. Điều này bảo vệ người đang giữ chức danh, đặt mốc 15/10/2018, thời hạn 12 tháng để ghi nhận và trần bổ nhiệm mới 20% mỗi năm trong 3 năm đầu.

Nguyên tắc chung: quyết định cũ vẫn có giá trị

Quyết định công nhận đạt tiêu chuẩn và quyết định bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư đã ban hành hợp pháp trước ngày Thông tư có hiệu lực tiếp tục được ghi nhận theo phạm vi và thời hạn ghi trên quyết định. Không ai bị mất chức danh chỉ vì quy định mới ra đời.

Mốc 15/10/2018: hai nhóm khác nhau

• Bổ nhiệm trước 15/10/2018: được giữ giá trị không xác định thời hạn theo quy định áp dụng, gắn với điều kiện làm việc quy định tại Điều 6 (vị trí cơ hữu, đồng cơ hữu, thỉnh giảng, hợp đồng sau nghỉ hưu).
• Bổ nhiệm có thời hạn từ 15/10/2018 đến trước ngày Thông tư có hiệu lực: nếu tiếp tục công tác, giữ vị trí tương ứng thì được đề nghị ghi nhận thời hạn theo Điều 6. Trường giải quyết trong 12 tháng, dựa trên hồ sơ và kết quả đánh giá thực hiện nhiệm vụ gần nhất, không tổ chức tuyển chọn lại.

Với nhóm thứ hai, nếu là giảng viên cơ hữu có hợp đồng không xác định thời hạn, theo Điều 6 quyết định có thể được ghi nhận không xác định thời hạn, có hiệu lực trong thời gian giữ vị trí.

Người đã được công nhận nhưng chưa được bổ nhiệm

Được tham gia tuyển chọn theo Điều 13 như người đang giữ chức danh, tức là không phải xét lại thành tích tối thiểu ở Phụ lục I, và không áp dụng điều kiện bắt buộc giữ chức danh 3 năm. Tuy nhiên, vì điều kiện “từ 3 năm” không được áp dụng, cần lưu ý cách tính hạn mức: dự thảo chưa nói rõ nhóm này có được bổ nhiệm ngoài hạn mức như người giữ chức danh từ 3 năm trở lên hay không.

Với người đã được công nhận đạt tiêu chuẩn phó giáo sư trước ngày hiệu lực, mốc thâm niên và thành tích để dự tuyển giáo sư được tính từ ngày có quyết định công nhận đạt tiêu chuẩn phó giáo sư, không phải từ ngày được trường bổ nhiệm. Đây là điểm có lợi cho người được công nhận nhưng chậm được bổ nhiệm.

Công bố loại 1 trong giai đoạn chờ

Khi Bộ Khoa học và Công nghệ chưa công bố kết quả xếp loại tạp chí, công bố loại 1 gồm bài trên tạp chí thuộc danh mục Hội đồng Giáo sư nhà nước công nhận năm 2025 có mức điểm tối đa từ 1,0 trở lên (khoản 4 Điều 29).

Trần bổ nhiệm mới trong 3 năm đầu

Để tránh “bùng nổ” bổ nhiệm ngay khi trường được tự chủ, khoản 5 Điều 29 đặt ba nguyên tắc cho mỗi năm, ở mỗi lĩnh vực của một trường, trong 3 năm kể từ ngày hiệu lực:

1. Số giáo sư, phó giáo sư bổ nhiệm mới không vượt 20% tổng số giáo sư, phó giáo sư của lĩnh vực tại thời điểm đầu năm học. Nếu số hiện có nhỏ hơn số nhóm ngành còn hạn mức, được lấy bằng số nhóm ngành đó.
2. Mỗi nhóm ngành còn hạn mức được bổ nhiệm ít nhất 01 người trong năm học; phần còn lại trường tự phân bổ nhưng không vượt hạn mức của Điều 7.
3. Số giáo sư bổ nhiệm mới mỗi năm không quá 1/3 số phó giáo sư bổ nhiệm mới.

Ví dụ minh họa

Giả định lĩnh vực Kinh doanh và quản lý của một trường có 30 giáo sư, phó giáo sư vào đầu năm học. Trần bổ nhiệm mới năm đó là 20% × 30 = 6 người. Nếu trường bổ nhiệm 6 người, số giáo sư mới tối đa là 1/3 × số phó giáo sư mới: với 5 phó giáo sư mới thì giáo sư mới không quá 1 (1/3 × 5 ≈ 1,67; dự thảo chưa nói rõ làm tròn thế nào ở khoản này). Ví dụ do Ban biên tập dựng.

Văn bản bị bãi bỏ

Khi có hiệu lực, Thông tư bãi bỏ Thông tư 04/2019/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng Giáo sư nhà nước, các Hội đồng Giáo sư ngành, liên ngành và Hội đồng Giáo sư cơ sở, và Thông tư 06/2020/TT-BGDĐT sửa đổi quy chế này. Ngày hiệu lực trong dự thảo còn để trống.

Việc cần làm ngay

• Người đang giữ chức danh có thời hạn từ 15/10/2018: chuẩn bị hồ sơ và kết quả đánh giá nhiệm vụ gần nhất để đề nghị ghi nhận.
• Người đã được công nhận nhưng chưa bổ nhiệm: lưu quyết định công nhận, theo dõi kế hoạch tuyển chọn của trường.
• Trường: rà soát danh sách theo hai mốc, tính trần 20% cho từng lĩnh vực, lập kế hoạch phân bổ ít nhất 1 người mỗi nhóm ngành còn hạn mức.

Lời kết

Điều khoản chuyển tiếp cho thấy dự thảo cố gắng bảo đảm “không ai bị thiệt” khi chuyển sang cơ chế mới, đồng thời kiểm soát nhịp bổ nhiệm trong 3 năm đầu. Những chỗ còn mơ hồ (hạn mức với người đã công nhận, cách làm tròn trần 1/3, ngày hiệu lực) nên được góp ý cụ thể. Hạn gửi ý kiến là ngày 16/11/2026.