Dự thảo Thông tư GS, PGS lấy ý kiến đến 16/11/2026: gửi ý kiến thế nào và đâu là điểm đáng bàn?

Bạn có ý kiến về dự thảo Thông tư bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư? Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến từ 06/11 đến hết 16/11/2026, tức chỉ còn ít ngày. Một góp ý tốt có thể làm rõ câu chữ, sửa một con số hay bổ sung một ngoại lệ bị bỏ sót. Bài viết hướng dẫn cách gửi ý kiến, cách viết để được tiếp thu, và điểm lại những vấn đề mà Ban biên tập Góc Luật thấy còn mơ hồ sau khi đọc toàn văn.

Gửi ý kiến ở đâu?

Theo thông báo trên trang lấy ý kiến của Bộ, đầu mối tiếp nhận là Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, 35 Đại Cồ Việt, Hà Nội (điện thoại 024.3869.5144, máy lẻ 133; 0915.395.688; email trannga@moet.gov.vn). Toàn văn dự thảo (bản cập nhật 15h00 ngày 06/11/2026) có trên Cổng thông tin của Bộ và Cổng xây dựng chính sách của Chính phủ. Bạn nên kiểm tra lại thông tin liên hệ trên trang thông báo trước khi gửi, vì đầu mối có thể thay đổi.

Viết góp ý thế nào để được tiếp thu?

1. Chỉ đúng điều, khoản, điểm. Mỗi ý kiến gắn với một vị trí cụ thể, ví dụ “điểm d khoản 2 Điều 7”.
2. Nêu vấn đề. Câu chữ mơ hồ, mâu thuẫn với điều khác, hay khó thực hiện trong thực tế?
3. Nêu hậu quả. Ai bị ảnh hưởng, ở mức nào; nếu có số liệu của trường, của ngành thì đưa vào.
4. Đề xuất câu chữ thay thế. Cơ quan soạn thảo dễ tiếp thu một đề xuất đã viết sẵn hơn là một lời phê bình chung.
5. Ngắn gọn, có cấu trúc. Dùng bảng ba cột: quy định trong dự thảo, vấn đề, đề xuất sửa.

Những điểm đáng bàn về hạn mức

• Trần 25% giáo sư (Điều 7): chưa rõ tính trên số hiện có sau bổ nhiệm hay trên hạn mức; quy tắc làm tròn lên có thể khiến tỷ lệ vượt 25% ở nhóm ngành nhỏ.
• Hệ số đồng cơ hữu: dẫn “theo quy định pháp luật” nhưng chưa nêu mức cụ thể.
• Chỉ số T: tính theo ba khối (STEM, Khoa học xã hội và Nhân văn, Nghệ thuật) trong khi Phụ lục II có năm khối ngành; khối Sức khỏe và An ninh, quốc phòng xếp vào đâu?
• Người đã công nhận nhưng chưa bổ nhiệm: có được bổ nhiệm ngoài hạn mức như người giữ chức danh từ 3 năm không?

Những điểm đáng bàn về tiêu chuẩn

• Công bố loại 1 phụ thuộc xếp loại của Bộ Khoa học và Công nghệ chưa có; danh mục tạm năm 2025 cần thời hạn áp dụng rõ.
• Giờ giảng không quy đổi: có thể bất lợi cho giảng viên lâm sàng và nhà khoa học tập trung nghiên cứu.
• Hướng dẫn sau đại học: chưa rõ có cộng chéo tiến sĩ và thạc sĩ cho phó giáo sư.

Những điểm đáng bàn về quy trình

• Hội đồng ngành hẹp: nhóm chấm ít nhất 5 người, quá nửa người ngoài, khó đáp ứng khi có người phải rút vì xung đột lợi ích.
• Phản biện nước ngoài: cho phép thay bằng “báo cáo giải trình”; cần tiêu chí để ngoại lệ không thành lối đi chung.
• Thu hút đặc biệt (Điều 13): chưa rõ có phải thông báo tuyển chọn 30 ngày và công khai như quy trình thông thường.
• Vị trí tài trợ: chưa có quy định khi tài trợ chấm dứt trước hạn.
• Thu hồi quyết định: chưa có thời hiệu.

Những điểm đáng bàn về hiệu lực

• Ngày hiệu lực chưa ấn định, trong khi trường phải công bố quy định nội bộ trước 30 ngày và phải có dữ liệu ba năm để tính hạn mức.
• Trần 1/3 giáo sư mới so với phó giáo sư mới trong 3 năm đầu chưa có quy tắc làm tròn.

Đây là nhận xét của Ban biên tập sau khi đọc toàn văn, nhằm gợi ý cho người góp ý, không phải kết luận pháp lý. Mỗi điểm đều có bài phân tích riêng trong chuỗi 20 bài này.

Mẫu một góp ý

Vị trí: điểm d khoản 2 Điều 7. Vấn đề: cụm “25% tổng số giáo sư và phó giáo sư của nhóm ngành” có thể hiểu là số hiện có hoặc hạn mức; kết hợp quy tắc làm tròn lên, nhóm ngành có 6 người có thể có 2 giáo sư (33%). Đề xuất: “Số giáo sư của nhóm ngành không vượt quá 25% số lượng tối đa quy định tại điểm a khoản này; kết quả có số thập phân thì làm tròn xuống, nhưng không nhỏ hơn 01.” Mẫu do Ban biên tập soạn để minh họa cách viết.

Ai nên góp ý?

• Giảng viên, nhà khoa học: về tiêu chuẩn, giờ giảng, công bố, hồ sơ.
• Lãnh đạo, phòng tổ chức, phòng đào tạo các trường: về hạn mức, quy trình, nguồn lực triển khai.
• Bệnh viện, viện nghiên cứu: về tương đương chức danh, giờ giảng lâm sàng.
• Doanh nghiệp, quỹ: về vị trí tài trợ.
• Người đang giữ chức danh: về chuyển tiếp, đánh giá chu kỳ, miễn nhiệm.

Lời kết

Dự thảo Thông tư này sẽ định hình cách Việt Nam bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư trong nhiều năm tới. Thời gian lấy ý kiến ngắn, nên hãy chọn hai, ba điểm bạn hiểu rõ nhất và viết góp ý cụ thể, có đề xuất câu chữ. Hạn cuối là ngày 16/11/2026.