Dùng AI tạo sách phải công bố thông tin minh bạch theo dự thảo Nghị định mới

Cá nhân và tổ chức trong ngành xuất bản cần lưu ý quy định mới đối với việc dùng AI tạo sách đang được cơ quan soạn thảo đưa vào lấy ý kiến. Theo dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xuất bản do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, yêu cầu công khai thông tin đối với các ấn phẩm ứng dụng công nghệ mới được định hình rõ ràng nhằm đáp ứng mục tiêu quản lý minh bạch.

Yêu cầu minh bạch khi dùng AI tạo sách theo dự thảo

Cụ thể hóa khoản 2 Điều 27 của Luật Xuất bản đã được sửa đổi, bổ sung năm 2026, dự thảo Nghị định quy định chi tiết nội dung, vị trí và cách ghi thông tin đối với từng thể loại xuất bản phẩm «theo Điều 28, Điều 29». Phạm vi điều chỉnh áp dụng đối với sách in, xuất bản phẩm không phải sách, xuất bản phẩm điện tử và cả các sản phẩm có kết cấu đặc thù.

Mục tiêu của quy định này nhằm nhận diện xuất bản phẩm, phục vụ công tác lưu chiểu, truy xuất nguồn gốc và phân định rõ chủ thể chịu trách nhiệm trước pháp luật. Cơ quan quản lý nhấn mạnh, việc ghi nhận sự tham gia của công nghệ nhằm thực thi nguyên tắc minh bạch, bảo đảm thông tin đối tác liên kết không gây nhầm lẫn với nhà xuất bản, đồng thời không miễn trừ hay chuyển dịch nghĩa vụ pháp lý của các bên liên quan đối với ấn phẩm đã phát hành.

«Việc công bố nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo lập và bảo toàn dữ liệu quản lý điện tử nhằm thực hiện yêu cầu minh bạch của Luật, không làm thay đổi trách nhiệm đối với nội dung.» «theo Điều 28, Điều 29»

Trách nhiệm pháp lý đối với nội dung và dữ liệu quản lý

Quy định tại dự thảo đặt ra ranh giới pháp lý rõ rệt: việc công bố tỷ lệ hay thành phần nội dung do máy tính tạo lập chỉ giải quyết yêu cầu công khai thông tin chứ không làm thay đổi trách nhiệm đối với nội dung «theo Điều 28, Điều 29». Tác giả, biên tập viên và nhà xuất bản vẫn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính chính xác, tính hợp pháp và các vấn đề bản quyền theo quy định của pháp luật.

Song song với nghĩa vụ ghi thông tin, các đơn vị xuất bản phẩm điện tử phải duy trì việc bảo toàn dữ liệu quản lý điện tử «theo Điều 28, Điều 29». Quy định kỹ thuật này phục vụ trực tiếp cho hoạt động kiểm tra, lưu chiểu và hậu kiểm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong suốt vòng đời lưu hành của sản phẩm số.

So sánh các nhóm quy định quản lý theo dự thảo mới

Bên cạnh yêu cầu ghi thông tin ấn phẩm, dự thảo Nghị định còn thiết lập hệ thống quy tắc đồng bộ từ khâu bản thảo, chế bản đến nộp lưu chiểu:

Khuyến nghị chuẩn bị cho doanh nghiệp xuất bản

Để hạn chế rủi ro pháp lý khi nghị định được ban hành chính thức, các đơn vị cần chủ động thực hiện các bước sau:

• Kiểm tra tính pháp lý của bản thảo, thiết lập cơ chế ghi nhận minh bạch đóng góp nội dung tự động trong quy trình biên tập nội bộ.
• Rà soát hạ tầng lưu trữ kỹ thuật số, bảo đảm khả năng lưu giữ toàn vẹn dữ liệu quản lý điện tử đối với từng xuất bản phẩm số phát hành «theo Điều 28, Điều 29».
• Đối chiếu văn bản gốc của dự thảo, theo dõi tiến trình ban hành chính thức và tham khảo tư vấn pháp lý chuyên sâu để kịp thời điều chỉnh hợp đồng liên kết xuất bản.