Khi nào sản phẩm sau giết mổ được miễn kiểm dịch vận chuyển ngoại tỉnh?

Sản phẩm thịt động vật sau giết mổ nếu được kiểm soát, đóng dấu kiểm soát giết mổ trên thân thịt hoặc gắn tem vệ sinh thú y hợp lệ sẽ được miễn kiểm dịch vận chuyển ngoại tỉnh mà không cần phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch sản phẩm động vật khi đưa ra khỏi địa bàn cấp tỉnh theo Mục II Khoản 5. Đây là quy định nhằm giảm thiểu tối đa các thủ tục giấy tờ phát sinh cho thương lái và doanh nghiệp phân phối trong quá trình lưu thông liên tỉnh.

Điều kiện để sản phẩm thịt được miễn kiểm dịch vận chuyển ngoại tỉnh

Để hàng hóa sau giết mổ được hưởng quy chế miễn kiểm dịch khi đưa ra khỏi địa phương, quy trình kiểm soát tại nơi giết mổ phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật. Cụ thể, theo Mục II Khoản 5, thân thịt bắt buộc phải được đóng dấu kiểm soát giết mổ hoặc sản phẩm động vật phải được dán tem vệ sinh thú y theo quy định tại Phụ lục III ban hành kèm Thông tư 49/2026/TT-BNNMT.

Quy trình kiểm tra thân thịt và phủ tạng được thực hiện nghiêm ngặt trước khi dán tem hoặc đóng dấu. Theo Mục II Khoản 3 Điểm d, trường hợp nhân viên thú y phát hiện dấu hiệu bất thường tại một bộ phận thì phải lập tức kiểm tra bổ sung các bộ phận liên quan, thân thịt và phủ tạng của cùng một con vật; khi cần thiết, phạm vi kiểm tra phải được mở rộng sang cả các cá thể hoặc lô động vật có liên quan.

Đối với các loài động vật chưa có danh mục chi tiết cụ thể, theo Mục II Khoản 3 Điểm đ, nhân viên thú y chịu trách nhiệm căn cứ vào đặc điểm loài, tập quán giết mổ, kết quả kiểm tra trước giết mổ cũng như diễn biến dịch bệnh và tình hình an toàn thực phẩm để chủ động lựa chọn bộ phận, phương pháp và mức độ kiểm tra tương ứng. Toàn bộ thao tác lựa chọn kỹ thuật này bắt buộc phải ghi chép minh bạch trong hồ sơ kiểm tra sau giết mổ.

Tiêu chuẩn vệ sinh bắt buộc đối với cơ sở giết mổ

Sản phẩm chỉ được công nhận hợp lệ để đóng dấu và lưu thông tự do nếu cơ sở trực tiếp thực hiện việc pha lóc, giết mổ tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện vệ sinh thú y. Theo Mục II Khoản 4 Điểm a, toàn bộ khu vực giết mổ, pha lóc, bảo quản, các dụng cụ, thiết bị tiếp xúc trực tiếp với thịt và nguồn nước sử dụng phải đảm bảo sạch, đồng thời khu vực bẩn và khu vực sạch phải được phân chia tách biệt.

Trong quá trình vận hành, theo Mục II Khoản 4 Điểm b, các công đoạn từ làm choáng, cắt tiết, làm lông hoặc lột da, mổ lấy phủ tạng đến làm sạch thân thịt đều phải thao tác chuẩn xác, không được làm nhiễm bẩn thân thịt và phủ tạng. Bên cạnh đó, theo Mục II Khoản 4 Điểm c, chất thải, nước thải cùng các loại sản phẩm không đạt yêu cầu vệ sinh phải được thu gom, phân loại riêng và tuyệt đối không để tiếp xúc với thân thịt, phủ tạng sạch.

Nhân sự tham gia trực tiếp vào các khâu giết mổ phải đáp ứng yêu cầu vệ sinh cá nhân và bảo hộ lao động theo Mục II Khoản 4 Điểm d. Ngay sau khi kết thúc mỗi ca làm việc, theo Mục II Khoản 4 Điểm đ, cơ sở phải tiến hành vệ sinh, khử trùng, tiêu độc toàn bộ khu vực sản xuất cùng các dụng cụ, thiết bị liên quan.

Danh mục bộ phận kiểm tra sau giết mổ đối với gia súc

Để đảm bảo sản phẩm xuất xưởng đủ điều kiện đóng dấu kiểm soát giết mổ, nhân viên thú y tiến hành khám nghiệm chi tiết các cơ quan, mô và hạch của gia súc theo Bảng 1 Mục II.

Trường hợp cơ sở được miễn và bị kiểm tra đột xuất vệ sinh thú y

Bên cạnh việc đơn giản hóa khâu kiểm dịch vận chuyển, chính sách quản lý thú y hiện hành cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đạt chuẩn chất lượng quốc tế và quốc gia. Cụ thể, theo Khoản 3 Điều 12, cơ sở được miễn kiểm tra vệ sinh thú y nếu sở hữu một trong các loại giấy chứng nhận còn hiệu lực sau:

• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm;
• Chứng nhận Thực hành chăn nuôi tốt (VietGAHP);
• Chứng nhận Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu (GLOBAL G.A.P.);
• Chứng nhận Thực hành sản xuất tốt (GMP);
• Hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP);
• Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000;
• Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (IFS);
• Tiêu chuẩn toàn cầu về an toàn thực phẩm (BRC);
• Chứng nhận hệ thống an toàn thực phẩm (FSSC 22000);
• Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Về phương thức triển khai, theo Khoản 7 Điều 12, việc kiểm tra vệ sinh thú y có thể tiến hành trực tiếp tại cơ sở, trực tuyến hoặc kết hợp cả hai hình thức. Theo Khoản 6 Điều 12, việc lấy mẫu xét nghiệm chỉ thực hiện khi thật sự cần thiết và mẫu phải được phân tích tại các phòng thử nghiệm đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

Thẩm quyền kiểm tra và quản lý hồ sơ kiểm soát

Phân cấp quản lý nhà nước về kiểm tra vệ sinh thú y được quy định rành mạch theo Khoản 8 Điều 12:

• Cục Chăn nuôi và Thú y chịu trách nhiệm kiểm tra đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh động vật, sản phẩm động vật phục vụ xuất khẩu, hoặc các cơ sở đồng thời vừa xuất khẩu vừa tiêu thụ nội địa theo Khoản 8 Điểm a Điều 12.
• Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương chịu trách nhiệm kiểm tra đối với toàn bộ các cơ sở còn lại chỉ phục vụ tiêu thụ nội địa theo Khoản 8 Điểm b Điều 12.

Đối với hồ sơ kiểm soát, mọi ca mổ đều phải thiết lập văn bản ghi chép chi tiết. Theo Mục II Khoản 6, hồ sơ kiểm tra sau giết mổ bắt buộc phải có tối thiểu các nội dung: thông tin nhận diện con vật hoặc lô động vật; kết quả khám nghiệm lâm sàng và kết quả xét nghiệm mẫu (nếu có); kết luận cùng biện pháp xử lý vệ sinh; kết quả đánh giá điều kiện vệ sinh nhà xưởng và người trực tiếp giết mổ; họ tên, chữ ký xác nhận của nhân viên thú y thực hiện.

Nhóm đối tượng chịu tác động và hành động cần làm

Quy định mang lại tác động trực tiếp đến hai nhóm chủ thể chính tham gia vào chuỗi cung ứng sản phẩm chăn nuôi:

• Thương lái và đơn vị vận chuyển hàng liên tỉnh: Cần rà soát toàn bộ kiện hàng, kiểm tra thực tế xem thân thịt đã được lăn dấu kiểm soát giết mổ hoặc bao gói đã dán tem vệ sinh thú y hay chưa trước khi xếp lên phương tiện vận chuyển; lưu giữ biên bản bàn giao hoặc thông tin lô hàng từ cơ sở giết mổ để xuất trình nhanh khi cơ quan chức năng kiểm tra trên đường.
• Cơ sở giết mổ và chế biến gia súc, gia cầm: Cần duy trì nghiêm ngặt điều kiện tách biệt khu sạch - bẩn, vệ sinh khử trùng sau ca mổ theo Mục II Khoản 4; phối hợp với nhân viên thú y ghi chép đầy đủ hồ sơ theo Mục II Khoản 6; chủ động rà soát hạn sử dụng của các chứng chỉ an toàn thực phẩm như VietGAHP, HACCP, ISO 22000 để hưởng quyền miễn kiểm tra vệ sinh thú y theo Khoản 3 Điều 12.

Câu hỏi thường gặp về kiểm soát giết mổ và vận chuyển

Thịt lợn sữa và thỏ có cần kiểm tra hạch mang tai và hạch dưới hàm không?

Căn cứ Bảng 1 Mục II ban hành kèm Thông tư 49/2026/TT-BNNMT, quy định khám nghiệm hạch mang tai, hạch dưới hàm, hạch sau hầu, hạch cổ nông và hạch trước vai chỉ áp dụng đối với trâu, bò, lợn, dê, cừu, ngựa, lừa, la; hoàn toàn không áp dụng đối với lợn sữa và thỏ. Đối với hai đối tượng này, nhân viên thú y chỉ thực hiện quan sát cơ nhai, bề mặt da, mô cơ, mỡ và khung xương.

Biên bản kiểm tra vệ sinh thú y đối với phương tiện vận chuyển được lập theo mẫu nào?

Theo Khoản 5 Điều 12, biên bản kiểm tra vệ sinh thú y được lập theo Mẫu 02a, Mẫu 02b, Mẫu 02c, Mẫu 02d, Mẫu 02đ và Mẫu 02e quy định tại Phụ lục V ban hành kèm theo Thông tư 49/2026/TT-BNNMT tương ứng với từng loại hình cơ sở hoặc phương tiện vận chuyển cụ thể.

Cơ sở có chứng nhận HACCP nhưng bị người dân khiếu nại thì có bị kiểm tra không?

Có. Mặc dù cơ sở đạt chứng chỉ HACCP được miễn kiểm tra định kỳ theo Khoản 3 Điều 12, nhưng theo Khoản 4 Điểm c Điều 12, cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra đột xuất ngay khi tiếp nhận khiếu nại của tổ chức, cá nhân hoặc khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Kết luận và khuyến nghị thực thi

Việc nắm vững các điều kiện đóng dấu kiểm soát giết mổ và dán tem thú y giúp các đơn vị vận chuyển chủ động lưu thông hàng hóa nhanh chóng, hạn chế gián đoạn khi vận chuyển ngoại tỉnh. Doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh cần chủ động đối chiếu điều kiện vệ sinh nhà xưởng, lưu trữ hồ sơ giết mổ đầy đủ và thường xuyên kiểm tra tính hợp lệ của các chứng nhận an toàn thực phẩm đang áp dụng.