Người đang là giáo sư, phó giáo sư ở nơi khác chuyển về: có phải xét lại thành tích không?

Một phó giáo sư đang làm việc ở trường A muốn chuyển sang trường B: có phải chứng minh lại 12 bài báo, 540 giờ giảng và hướng dẫn học viên như lần đầu không? Theo dự thảo Thông tư bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư, câu trả lời là không, nếu đi theo con đường quy định tại Điều 13. Điều này áp dụng cho người đang giữ chức danh ở nơi khác trong nước, chức danh tương đương ở nước ngoài, và cả nhà khoa học tại viện nghiên cứu, cơ sở y tế lớn. Bài viết giải thích hai con đường bổ nhiệm, điều kiện hạn mức và các thủ tục đi kèm.

Điều 13 áp dụng cho ai?

• Người đang giữ chức danh giáo sư, phó giáo sư tương ứng ở trong nước.
• Người giữ chức danh học thuật tương đương ở nước ngoài, xác định theo Phụ lục III.
• Nhà khoa học, chuyên gia đang giữ ngạch nghiên cứu viên cao cấp, giảng viên cao cấp hoặc chức vụ chuyên môn tương đương tại viện nghiên cứu khoa học, cơ sở y tế lớn và tổ chức công nghệ quốc gia.

Theo điều khoản chuyển tiếp, người đã được công nhận đạt tiêu chuẩn nhưng chưa được bổ nhiệm cũng được tham gia tuyển chọn theo Điều 13 như người đang giữ chức danh.

Con đường 1: tuyển dụng, tiếp nhận thông thường

Ứng viên không phải xét lại các yêu cầu bắt buộc về thành tích tại Phụ lục I (giờ giảng, hướng dẫn, chương trình, công bố). Trường chỉ kiểm tra bổ sung các yêu cầu cao hơn (nếu có) theo quy định nội bộ và đánh giá sự phù hợp với vị trí. Tuy nhiên, mọi ứng viên vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn chung (đạo đức, bằng tiến sĩ, ngoại ngữ, không vi phạm liêm chính) và được đánh giá năng lực hiện tại. Khoản 4 Điều 12 nhắc lại: kết quả công nhận, bổ nhiệm trước đây không tự tạo điểm hay bảo đảm được vào danh sách đề xuất.

Con đường 2: thu hút, mời đặc biệt

Dành cho nhà khoa học xuất sắc, chuyên gia đầu ngành về làm việc cơ hữu lâu dài. Trên cơ sở đề nghị của Hội đồng khoa học và đào tạo, người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học tự chủ quyết định bổ nhiệm chức danh tương ứng theo quy chế tổ chức và hoạt động của trường, bảo đảm công khai, minh bạch và chịu trách nhiệm giải trình trước cơ quan quản lý nhà nước. Con đường này không qua quy trình tuyển chọn cạnh tranh đầy đủ như con đường 1.

Có bị tính vào hạn mức không?

• Người đang giữ chức danh (hoặc tương đương) từ 3 năm trở lên được thu hút, bổ nhiệm mà không phải đáp ứng điều kiện hạn mức tại khoản 2 Điều 7.
• Trường có đề án phát triển thành cơ sở giáo dục đại học hàng đầu khu vực và thế giới được cấp có thẩm quyền phê duyệt được tự chủ quyết định số lượng thu hút người có chức danh từ nước ngoài, không tính vào hạn mức.

Đây là cơ chế quan trọng giúp các trường thu hút người giỏi mà không bị “kẹt” hạn mức của nhóm ngành. Người giữ chức danh dưới 3 năm vẫn có thể được bổ nhiệm theo Điều 13, nhưng phải trong hạn mức.

Xác định chức danh tương đương

Với người từ viện nghiên cứu, cơ sở y tế hoặc từ nước ngoài, việc xác định tương đương căn cứ vị trí, nhiệm vụ, mức độ độc lập, trách nhiệm chuyên môn và tiêu chuẩn bổ nhiệm, đối chiếu Phụ lục III. Có vướng mắc thì trường xin ý kiến Bộ Giáo dục và Đào tạo trước khi quyết định. Tên gọi chức danh chỉ là điểm bắt đầu đối chiếu, không tự tạo quyền được bổ nhiệm.

Hồ sơ và thủ tục đi kèm

• Ít nhất 01 thư giới thiệu chuyên môn từ giáo sư, phó giáo sư hoặc thủ trưởng nơi ứng viên đang công tác, đánh giá phẩm chất, năng lực và uy tín học thuật (Điều 16).
• Quyết định công nhận, bổ nhiệm làm căn cứ áp dụng Điều 13.
• Với người chưa làm việc tại trường: quyết định bổ nhiệm chức danh ban hành đồng thời hoặc sau khi hoàn tất tuyển dụng, tiếp nhận và xác lập quan hệ làm việc hợp pháp theo pháp luật viên chức, lao động.

Khi trường sáp nhập, chia tách

Khoản 5 Điều 13 bảo vệ người đang giữ chức danh khi trường sáp nhập, chia, tách, giải thể hoặc tổ chức lại: cơ sở tiếp nhận kế thừa và ghi nhận chức danh theo đúng vị trí và hình thức làm việc, không bổ nhiệm lại nếu không thay đổi vị trí và nhóm ngành; hồ sơ nhân sự được bàn giao để bảo đảm quyền lợi liên tục.

Câu hỏi thường gặp

Phó giáo sư chuyển trường có được giữ thâm niên để xét giáo sư không? Thời gian giữ chức danh phó giáo sư “hoặc tương đương” được tính cho điều kiện 3 năm khi dự tuyển giáo sư (Điều 9).

Thu hút đặc biệt có cần thông báo tuyển chọn 30 ngày? Dự thảo đặt con đường này theo quy chế của trường và yêu cầu công khai, minh bạch, nhưng không nêu rõ có áp dụng toàn bộ Điều 15; đây là điểm nên làm rõ.

Lời kết

Điều 13 mở cửa cho việc luân chuyển và thu hút nhân tài: người đã có chức danh không phải chứng minh lại thành tích tối thiểu, và người có thâm niên từ 3 năm được bổ nhiệm ngoài hạn mức. Đổi lại, năng lực hiện tại vẫn phải được đánh giá. Nhà khoa học đang cân nhắc chuyển trường nên chuẩn bị thư giới thiệu và hồ sơ đối chiếu chức danh từ sớm, và góp ý về con đường thu hút đặc biệt trước ngày 16/11/2026.