Theo dự thảo: Phân định rõ thẩm quyền các lực lượng cứu nạn máy bay

Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng không dân dụng đang đề xuất nhiều thay đổi căn bản trong cơ chế vận hành khẩn nguy. Thay đổi này tác động trực tiếp tới người chỉ huy phương tiện, doanh nghiệp cảng hàng không và chính quyền các cấp. Đây là nội dung theo dự thảo, đang trong quá trình xem xét và có thể điều chỉnh trước khi ban hành chính thức.

Phân định trách nhiệm chủ trì giữa cảng hàng không và cơ quan chuyên môn

Dự thảo xác lập nguyên tắc phân quyền xử lý tình huống theo địa bàn hoạt động. «Theo Điều 5 và Điều 7», Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không chủ trì tìm kiếm xác định vị trí tàu bay; doanh nghiệp cảng hàng không chủ trì tại cảng hàng không và khu vực lân cận.

Cơ chế mới xóa bỏ quy trình trung gian phê duyệt phương án. «Theo khoản 8 Điều 7 và khoản 3 Điều 23», cơ quan chủ trì được quyết định phương án tìm kiếm, cứu nạn trong phạm vi nhiệm vụ, thẩm quyền; chỉ báo cáo cấp có thẩm quyền khi tình huống vượt quá khả năng ứng phó. Quy định này cắt giảm thủ tục hành chính nội bộ, đẩy nhanh thời gian phản ứng khi xảy ra tình huống nguy cấp.

Tại khu vực trên biển, «theo khoản 2 Điều 128 Nghị định số 222/2026/NĐ-CP được dẫn chiếu tại Điều 25 đến Điều 28», Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không chủ trì xác định khu vực ưu tiên tìm kiếm, không chờ xác định được vị trí chính xác mới tổ chức tìm kiếm, cứu người.

Thẩm quyền của các cấp địa phương trong cứu nạn máy bay

Công tác ứng cứu trên đất liền được phân định theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, giao quyền hành động nhanh cho cấp cơ sở thay vì chờ chỉ đạo từ cấp trên.

Việc cho phép lực lượng chuyên ngành đề nghị trực tiếp lực lượng vũ trang đóng quân lân cận ứng cứu «theo khoản 2 Điều 19» giúp rút ngắn thời gian huy động lực lượng, bảo đảm giờ vàng trong cứu nạn.

Quyền quyết định an toàn của chỉ huy phương tiện và lực lượng hiện trường

Dự thảo đề cao trách nhiệm và thẩm quyền độc lập của các cá nhân trực tiếp tham gia ứng phó. Trong việc huy động tàu bay, phương tiện tham gia ứng nạn «theo Điều 24», dự thảo khẳng định quyền quyết định cuối cùng về an toàn của người chỉ huy tàu bay, phương tiện. Quy định này bảo vệ quyền chủ động của người điều khiển phương tiện trước các rủi ro kỹ thuật hoặc thời tiết nguy hiểm.

Tại hiện trường thực địa, «theo điểm d khoản 2 Điều 28», chỉ huy hiện trường được áp dụng ngay biện pháp bảo vệ lực lượng, điều chỉnh phương án khi không liên lạc được với cơ quan chủ trì. Đồng thời, «theo điểm đ khoản 1 Điều 28», người chỉ huy đơn vị đến hiện trường đầu tiên có trách nhiệm tổ chức ứng cứu ban đầu.

Khuyến nghị cho lực lượng cứu nạn và doanh nghiệp cảng

Để thích ứng kịp thời khi quy chế mới được thông qua, người khai thác cảng, đơn vị cứu hộ chuyên môn và các địa phương cần chủ động rà soát quy trình phối hợp hiện hữu.

Người chỉ huy lực lượng cứu trợ và doanh nghiệp vận hành cần theo dõi sát quá trình hoàn thiện dự thảo, đối chiếu kỹ các điều khoản với hệ thống pháp luật phòng thủ dân sự và tham khảo tư vấn pháp lý chuyên ngành để xây dựng phương án ứng phó phù hợp.