Công bố khoa học nào được tính khi xét chức danh? Công bố loại 1, Q2 và quy tắc “một lần” trong dự thảo

Bài đăng trên tạp chí trong nước có được tính không? Bài hội nghị có thay được bài tạp chí? Một bài báo có thể dùng cho cả yêu cầu tối thiểu lẫn chấm điểm năng lực không? Dự thảo Thông tư bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư trả lời qua Điều 3 (giải thích từ ngữ) và Điều 11 (xác định và sử dụng minh chứng). Đây là phần ứng viên cần đọc kỹ nhất, vì một bài báo bị loại có thể làm hồ sơ tụt dưới ngưỡng 12 hoặc 20 công bố loại 1.

Bốn khái niệm cốt lõi

• Công bố khoa học: bài báo tạp chí, báo cáo toàn văn trong kỷ yếu hội nghị, hội thảo, sách hoặc chương sách chuyên khảo đã qua phản biện chuyên môn và xuất bản chính thức (in hoặc điện tử); có ISSN, e-ISSN, ISBN hoặc e-ISBN phù hợp.
• Công bố quốc tế uy tín: được chỉ mục hợp lệ trong Web of Science hoặc Scopus theo phạm vi và hiệu lực tại thời điểm xuất bản; chuyên khảo quốc tế và chương sách trong chuyên khảo quốc tế của nhà xuất bản uy tín.
• Công bố loại 1: trên tạp chí, kỷ yếu được Bộ Khoa học và Công nghệ xếp loại 1; trong thời gian chuyển tiếp áp dụng danh mục Hội đồng Giáo sư nhà nước năm 2025 với điểm tối đa từ 1,0.
• Tác giả chính: tác giả đứng đầu hoặc tác giả liên hệ có đóng góp thực chất, chính yếu. Có nhiều người cùng vai trò thì tính tối đa 02 tác giả chính theo xác nhận của nhóm; tên xếp theo vần thì dựa vào phần khai báo đóng góp kèm bài.

Sách phục vụ đào tạo

Điều 3 cũng định nghĩa bốn loại sách phục vụ đào tạo (có ISBN, đã thẩm định và dùng từ trình độ đại học): giáo trình, sách chuyên khảo, sách tham khảo, sách hướng dẫn. Sách chủ yếu dùng cho yêu cầu phát triển chương trình và học liệu (giáo sư phải chủ biên 1 giáo trình hoặc sách chuyên khảo nếu đi theo phương án học phần mới). Với khối ngành III, chủ biên sách chuyên khảo còn thay được tối đa 2 công bố loại 1. Lưu ý Phụ lục I: sách đã dùng thay công bố khoa học thì không dùng lại cho yêu cầu phát triển chương trình và học liệu.

Quy tắc “một lần”

1. Một kết quả chỉ tính một lần khi kiểm tra cùng một yêu cầu định lượng.
2. Các phiên bản hoặc hình thức thể hiện cùng một kết quả (bài hội nghị rồi mở rộng thành bài tạp chí) chỉ tính riêng khi có đóng góp mới độc lập.
3. Một minh chứng được dùng cả để kiểm tra yêu cầu tối thiểu và đánh giá năng lực; được dùng cho nhiều tiêu chí nếu chứng minh các khía cạnh khác nhau, nhưng không chấm lặp cùng một đóng góp.

Công bố có vấn đề

• Bị rút hoặc có kết luận không hợp lệ: không được tính.
• Có thông báo quan ngại chính thức (expression of concern) của nhà xuất bản nhưng chưa có kết luận: tạm không sử dụng; ứng viên được giải trình và thay bằng thành tích đã có, đã kê khai trong hạn nhận hồ sơ.
• Tạp chí bị loại khỏi chỉ mục sau khi bài đã đăng: không tự làm mất giá trị bài; Hội đồng phải xem xét lý do, thời kỳ bị ảnh hưởng và kết luận liên quan.
• Công trình bị hủy căn cứ công nhận, nghiệm thu, bảo hộ làm mất điều kiện tính: không dùng; nhưng hết thời hạn bảo hộ không làm mất giá trị kết quả đã ghi nhận hợp lệ.

Việc loại công trình không tự xác lập vi phạm liêm chính của ứng viên; trách nhiệm cá nhân phải dựa trên kết luận có thẩm quyền.

Phù hợp ngành và liên ngành

Sự phù hợp về ngành xác định theo nội dung và đóng góp thực chất, không chỉ theo tên tạp chí. Thành tích thuộc ngành gần, liên ngành hoặc phục vụ ngành khác được tính khi phần chuyên môn của ứng viên đóng góp trực tiếp cho ngành của vị trí; Hội đồng phải ghi rõ căn cứ chấp nhận. Ví dụ, một giảng viên luật có bài về pháp lý của trí tuệ nhân tạo đăng trên tạp chí công nghệ có thể được tính cho vị trí ngành Luật nếu nội dung đóng góp là pháp lý.

Địa chỉ cơ quan và Q1, Q2

Phụ lục I yêu cầu chỉ tính công bố có địa chỉ là nơi tác giả có làm việc, có quan hệ công tác thực. Hạng Q1, Q2 xác định theo JCR (không có thì SJR), theo năm công bố hoặc năm gần nhất. Báo cáo hội nghị CORE A*/A tương đương Q1/Q2 nhưng không vượt 1/3 yêu cầu công bố quốc tế.

Minh chứng phải kiểm chứng được

Khoản 1 Điều 11: minh chứng phải hợp lệ, kiểm chứng được, phù hợp tiêu chí; ứng viên kê khai nội dung, thời điểm, vai trò, phần đóng góp và mã minh chứng; trường xác minh khi cần. Minh chứng gần thời điểm dự tuyển được đối chiếu để đánh giá năng lực hiện tại, không chỉ dựa vào chức danh hay danh tiếng đã có.

Danh sách kiểm tra cho ứng viên

1. Mỗi bài: kiểm tra ISSN/ISBN, có phản biện, đã xuất bản chính thức.
2. Kiểm tra chỉ mục WoS/Scopus tại năm xuất bản, không phải năm hiện tại.
3. Kiểm tra địa chỉ cơ quan ghi trên bài.
4. Lấy xác nhận vai trò tác giả chính khi có nhiều tác giả đứng đầu, liên hệ.
5. Đánh dấu bài có phiên bản hội nghị và tạp chí; chỉ tính riêng khi có đóng góp mới.
6. Rà Retraction Watch, trang tạp chí để phát hiện bài bị rút, bị quan ngại.
7. Kê khai dư một vài bài để có thành tích thay thế hợp lệ trong hạn.

Lời kết

Các định nghĩa và quy tắc tính trong dự thảo được viết để chặn những “mẹo” quen thuộc: tính một kết quả nhiều lần, mượn địa chỉ cơ quan, đứng tên tác giả chính trên danh nghĩa. Ứng viên nên rà soát danh mục công trình theo đúng các quy tắc này trước khi nộp. Nếu một quy tắc gây bất lợi không hợp lý cho ngành của bạn, hãy góp ý kèm ví dụ trước ngày 16/11/2026.