Giải quyết tranh chấp đất đai theo dự thảo: hòa giải ở xã, Tòa án và quyết định cuối cùng

Chương XII dự thảo dành riêng một mục cho giải quyết tranh chấp. Quy trình được chia theo việc các bên có giấy tờ về đất hay không.

Hòa giải trước tiên

Nhà nước khuyến khích các bên tự hòa giải, hòa giải ở cơ sở hoặc hòa giải thương mại (Điều 92). Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện hòa giải trước khi giải quyết tranh chấp, trừ trường hợp các bên chọn giải quyết tại Tòa án nhân dân thì làm theo pháp luật tố tụng dân sự.

Ai giải quyết?

• Tòa án giải quyết khi các bên hoặc một bên có Giấy chứng nhận hoặc một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất, và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất (khoản 1 Điều 93).
• Các trường hợp còn lại: các bên chọn nộp đơn tại Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc khởi kiện ra Tòa án (khoản 2).
• Không đồng ý với quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã thì khởi kiện tại Tòa án hoặc gửi đơn đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là quyết định cuối cùng (khoản 3).
• Tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại liên quan đến đất đai do Tòa án hoặc Trọng tài thương mại giải quyết (khoản 4).

Trách nhiệm cung cấp hồ sơ

Khi Tòa án hoặc Trọng tài yêu cầu, Ủy ban nhân dân các cấp phải cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến quản lý, sử dụng đất (khoản 5).

Vụ việc đang giải quyết khi luật mới có hiệu lực

Theo Điều 105, tranh chấp đã thụ lý nhưng chưa có quyết định hoặc bản án thì áp dụng luật mới. Khiếu nại đã thụ lý thì tiếp tục giải quyết theo pháp luật tại thời điểm thụ lý; chưa thụ lý thì áp dụng luật mới.